Edward Jansen · Transspijt.nl · 7 maart 2026

Gender als sociaal construct en genderdysforie

De feministische analyse dat gender een sociaal construct is, wordt door het transgenderdiscours zowel omarmd als ondergraven. Die tegenspraak heeft directe gevolgen voor vrouwenrechten.

Het feminisme heeft een eeuw lang aangetoond dat "vrouwelijkheid" geen biologische essentie is, maar een sociale rol. Een meisje dat liever bouwt dan danst, is geen jongen-in-een-meisjeslichaam — ze is een meisje dat zich verzet tegen een te smal hokje. Genderrollen aanvechten is feministisch werk.

Het transgendermodel breekt precies met die analyse. Het herintroduceert een gender-essentie ("ik voel mij vrouw") die het lichaam zou moeten weerspiegelen. Kathleen Stock laat in Material Girls (2021) zien hoe dit het feministische bouwwerk afbreekt: vrouw-zijn wordt opnieuw een gevoel, een rol, een uitvoering — en niet meer een materiële, biologische realiteit waaraan rechten verbonden zijn.

Voor vrouwenrechten is de inzet concreet: vrouwenkleedkamers, vrouwensport, vrouwenopvang, vrouwenquota. Allemaal categorieën die hun betekenis verliezen als "vrouw" een zelfgekozen identiteit wordt. De biologische werkelijkheid wordt vervangen door een sociaal contract dat geen rekening houdt met materiële verschillen in kracht, kwetsbaarheid en reproductie.